Het Nederlands Baryton Trio
  •Helena van Tongeren, viola
  •Freek Borstlap, baryton
  •Jan Insinger, violoncello

Vorstelijke muziek voor Baryton en Viola da gamba



28 mei 2013
Aanvang 20:00


Foto: Ariane James






Programma:
J. Haydn Divertimento 126, C dur
A. Kühnel Duetto per due viole di gamba
W.A. Mozart Sonatine KV 439b, F dur
J.M. Nicolai Sonate in A minor
K.F. Abel Sonate G majeur : baryton solo senza basso
J. Haydn Divertimento, D majeur (nr 97)

Bezoek ook de homepage Het Nederlands Baryton Trio

De Baryton is vermoedelijk ontstaan vroeg in de zeventiende eeuw in Engeland, tijdens de regering van King James (1603 tot 1625). Al enkele decennia later verschijnt het instrument ook op het vaste land, meegenomen door Engelse musici, die aan de Europese vorstenhoven kwamen werken. De grootste bloei heeft het instrument gekend aan het hof van prins Nicolaus Esterhazy, waar Joseph Haydn hofmuzikant was. De prins zelf bespeelde de baryton en gaf Haydn regelmatig opdracht om voor ‘zijn’ instrument te schrijven. De meest geliefde combinatie met baryton was wel het barytontrio, baryton-altviool-cello, daarnaast is er een groot aantal trio's in de bezetting baryton-viool-cello, maar ook in grotere ensembles werd de baryton voorgeschreven. Verder bestaan er solosonates, duo's voor twee barytons en solonconcerten met kamerorkest. Weinigen zullen weten dat in meer dan 20% van de composities van Haydn een baryton voorgeschreven is. Ook vele andere componisten, waaronder Thomassini en Neumann, componeerden, vaak om in het gevlei te komen van prins Nicolaus werken voor "Dit instrument van koningen en de koning onder de instrumenten". In de tijd van Haydn had het instrument twee sets snaren om te bespelen en kan het beste omschreven worden als een zes- of zevensnarige Viola da Gamba met tussen de negen en zesenveertig resonanssnaren, die achter de hals langs lopen en daar kunnen worden aangetokkeld.
In vroegere tijden was er ook nog een derde register, van zes of meer snaren die over een vlakke toets naast het viola da Gamba-gedeelte liepen.

Het hier bespeelde instrument werd door de Haarlemse vioolbouwer Eduard van Tongeren in 2003 gebouwd voor een concert ter gelegenheid van een lustrum van de "Nederlandse Joseph Haydn vereniging". Daarna volgde nog een concert in Amsterdam en een radio-opname voor de AVRO. De baryton werd ten doop gehouden door Freek Borstlap, die ook nu het instrument zal bespelen. Het instrument is geïnspireerd op de baryton gebouwd in 1732 door Daniel Achatius Stadlmann in Wenen en bespeeld door prins Nicolaus Esterhazy.

Freek Borstlap is o.a. artistiek leider en oprichter van "The spirit of Gambo" waarmee hij een groot aantal cd's opnam. Hij is een veel gevraagd gambist bij uitvoeringen van de Matthäus- en Johannes Passion. Zowel als solist, als in ensembles is hij tot ver over onze grenzen te horen, op diverse festivals met verschillende orkesten. Hij geeft regelmatig concerten met het Franse ensemble Academia den het Duitse kamerorkest La Fantasia.

Helena van Tongeren studeerde bij Jürgen Kussmaul aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam en ontpopte zich al tijdens haar studie daar als een fijnbesnaard kamermuziek-vertolker en veroverde de Nederlandse en buitenlandse podia als altiste van het Van Dingstee Kwartet en het Lucebert Trio, met deze ensembles maakte zij verschillende concertreizen naar o.a. Frankrijk, Duitsland, Polen, Hongarije, Oostenrijk Engeland, Zweden en de Verenigde Staten.

Jan Insinger studeerde aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam bij Elias Arizcuren en Dmitri Ferschtman. Hij maakte deel uit van het Europees Jeugdorkest en het Chamber Orchestra of Europe. Hij is tegenwoordig als solocellist verbonden aan Holland Symfonia en was jaren vast lid van Amsterdam Sinfonietta. Met klassieke cello speelt hij in het Nepomuk Fortepiano Quintet en maakt hij deel uit van de van Swieten Society.